woensdag 9 oktober 2013

Cranforderiaanse zuinigheid en taferelen a la Gaskell



 Een van de activiteiten die je altijd op kan pakken in een verloren kwartiertje is een boek. Pas geleden besloot ik voor mezelf een soort boekenlijstje te maken met boeken die ik altijd al graag een keer zou willen lezen en boeken die ik wil herlezen (Little Women). De boeken van Elizabeth Gaskell stonden ook in dat rijtje. Dus stapte ik ’s avond na het eten op de fiets naar de bibliotheek. Heerlijk om in de avondschemering naast de oude kerk te fietsen in het meest oude stukje van de stad. Heerlijk ook om rustig in de bieb rond te lopen, lekker dwalen tussen de boeken. Onze bibliotheek zit nu nog in een historische locatie, een oud weeshuis in de binnenstad waar het aan het einde van het jaar zal verdwijnen om ingevoegd te worden in die ene mega bibliotheek die de stad zal tellen.


Elizabeth Gaskell

En ja hoor, gelukkigerwijs liep ik tegen ‘Cranford’ aan van Elizabeth Gaskell. Nee niet de filmserie van de BBC, maar het boek. Hoewel ik de serie ook geweldig vond, moet ik zeggen. Het zijn de gezichten van de serie die ik voor me zie als ik het boek lees: het zure, ernstige gezicht van juffrouw Jenkyns, de lievige, zenuwachtige, warme uitdrukking van juffrouw Matty, de drukke, bedillerige, opgewonden manier van doen van juffrouw Pole…ik zie het allemaal weer voor me als ik het boek lees. Eén passage ging over zuinigheid, die wil ik graag even delen:

 

“Het is me vaak opgevallen dat bijna iedereen zijn eigen persoonlijke maniertjes heeft om te bezuinigen – nauwgezet in acht genomen gewoonten om op één bepaald vlak fracties van stuivers te besparen- en dat men zich meer ergert wanneer die op de een of andere manier worden verstoord dan wanneer er guldens en rijksdaalders worden uitgegeven aan iets echt buitensporigs. (…)Welnu, juffrouw Matty Jenkyns was heel zuinig met kaarsen. We pasten vele kunstgrepen toe om er zo weinig mogelijk te gebruiken. Op winterdagen zat ze altijd twee of drie uur te breien. Ze kon dit in het donker doen, of bij het licht van het vuur en als ik vroeg of ik niet om kaarsen mocht bellen zodat ik mijn manchetten af kon stikken, zei ze dat ik maar een ‘vakantie der blinden’ moest houden.”

Waarna allerlei anekdotische beschrijvingen volgen over het wisselend branden van twee kaarsen die eigenlijk dezelfde lengte horen te zijn omdat het dan lijkt dat ze altijd samen branden (wat het geval is als er bezoek komt).

Cranford ~ Reading the book then will watch the series (again). ^__^

Zo heb ik dat vooral met boodschappen doen, daar zijn de laatste jaren echt bezuinigings-maniertjes ingeslopen die ik verder niet teveel zal toelichten. Een andere manier is om alles te gebruiken van het eten dat je in huis hebt. Van een echte weggooier ben ik de laatste jaren veranderd in een zuinigerd wat dit betreft. Restjes gekookte rijst gaan in de diepvries of naar de kippen, restjes avondeten worden bewaard etc. Maar waar ik me altijd erg aan ergerde is wat ik nu met de eigelen aan moest als ik schuimpjes van eiwit maakte. Eigelen zijn juist het meest vet van het hele ei, dus 5 stuks zo opbakken zag ik ook niet direct zitten. Dus besloot ik me te wagen aan het maken van vanillevla en mayonaise nadat ik eerst eiwitschuimpjes met chocolade had gemaakt. Dat pakte allemaal niet zo gladjes uit als gehoopt. Na een tijdje vla maken dacht ik dat het einde wel in zicht was, alleen nog dik worden. Nu zal ieder die wel eens sausjes of andere producten met warme eieren maakt, weten dat je zeer voorzichtig moet zijn dat je het mengsel niet teveel verhit aangezien het anders omelet wordt. Dus roerde ik op het laagste vlammetje tot ik een ons woog, maar echt dikker werd het niet. Het recept vermeldde niet dat opstijven ook naderhand kon gebeuren, dus bleef ik maar roeren. Telkens als ik het gaspitje wat hoger zette, rook het verbrand maar naderhand kwam ik er achter dat er iets onder de pan was vastgeplakt : ( 

Ondertussen had ik manlief aan het werk gezet met mayonaise kloppen in de veronderstelling dat ik hem na 2 minuten wel zou aflossen. Maar een krappe tien minuten later waren we allebei nog aan het (hand-)kloppen. Man, man, ik vond het wel welletjes, bereikte met de vla toch een iets te hoog punt van verwarming, stortte het allemaal in een bak om weg te zetten en ging man helpen met de mayo die groen was en hevig rook en proefde naar olijfolie. Er werd een dubbele handmatige garde bij gehaald die veel sneller ging, maar vanaf dat moment scheidde ook de mayo in stukjes en vloeibare delen. Ten einde raad besloten we maar te stoppen aangezien het recept de hele tijd sprak van één geheel worden etc. Ik besloot het mengsel mee naar boven te nemen om als haarmasker te gebruiken waarbij ik opeens een echte mayonaise geur begon te ruiken. Ik besloot een van de klontjes (waarvan de helft al in mijn haar zat) te proeven en de echte vettige mayonaisesmaak lag op mijn lippen!! Wat een zonde! We waren waarschijnlijk net op dat moment gestopt dat het wat aan het worden werd… En dat haarmasker was ook een beetje teveel en te vet, het koste me uiteindelijk drie wasbeurten om de vettigheid weer uit het haar te verwijderen.

Miss Matty's dress from the movie 'Cranford' 

Mis Matty's jurk van de film , bron: hier.

Nou ja, dat waren onze bezuinigsactiviteiten. ‘Frugal’ noemen ze dat in het Engels, geloof ik. Maar ik ben nog niet uit het veld geslagen hoor. De smaak van de vanillevla was goed. De volgende keer de pan goed controleren, niet alleen van binnen maar ook van onderen. En het opstijven gebeurd dus ook voor een groot deel in de koelkast. Ik denk dat me dat een volgende keer wel kan lukken. En bij de mayo weet ik nu ook waar we op moeten letten. Maar toen ik de genoemde passage in Cranford tegenkwam moest ik toch onwillekeurig aan onze eigen zaterdagavond van bezuinigen denken en kwam er een grote glimlach op mijn gezicht. Om maar geen eigelen te verspillen haal je gekste capriolen uit, terwijl je twee avonden later het veelvoudige uit kan geven aan bijvoorbeeld bestelde pizza. Ach ja, met één stapje tegelijk….

Succesvolle pogingen waren er trouwens ook. Zondag aten we zelf gebakken brood, maar met ons kleine gezin eten we niet een heel brood in een dag op. Dus gebruikte ik het twee dagen later in broodpudding. Zie: http://media-cache-ec3.pinimg.com/originals/92/26/7d/92267d7955c893705e6a6339e5e6fbc5.jpg.  De meest heerlijke pudding die ik ooit gegeten heb. Als je niet van zoet houdt, is het niets. Maar als je een zoetekauw bent zoals ik, dan loopt het water je vast in de mond als je deze pudding hebt gemaakt. De saus halveerde ik en dan was er nog meer dan genoeg om je pudding in te verdrinken, lol. 

http://media-cache-ec3.pinimg.com/originals/92/26/7d/92267d7955c893705e6a6339e5e6fbc5.jpg

De Nederlandse hoeveelheden (met minder saus dan in het recept) zijn:

160 gram brood – 75 gram rozijnen – 475 ml (magere) melk – 60 gram boter – 110 gram suiker – 2 eieren – 1 el vanille – ½ theelepel nootmuskaat.
Saus: 60 gram boter, 55 gram suiker, 55 gram bruine suiker, 125 ml light slagroom, ½ el vanille.

De saus werd bij mij karamel-achtig bruin. Ik sneed er twaalf stukjes van die (voor wie dat interesseert) 7 weightwatchers punten zijn per stukje met zo’n 18-20 ml saus. 

Bezuinigen kan dus ook lekker zijn J

 
 PS. De kruimels van het brood kan je weer op een bordje in de lucht laten drogen en als ‘breadcrums’/ paneer bewaren en gebruiken.
PS.PS. Wat zijn jullie typische bezuinigingsmaniertjes die echt bij jullie passen of heeft mevr. Gaskell niet gelijk als ze haar hoofdpersoon laat zeggen dat ieder wel zijn maniertjes heeft? O ja, wat doen jullie met eigeel dat 'over' is?

15 opmerkingen:

  1. Ik vind het juist heel interessant om jouw bezuinigingstips te horen! In deze tijd hebben we daar veel aan. :)
    Eigelen die over zijn gebruik ik altijd in crème brûlée met amarettosmaak. Heerlijk!
    Oud brood gebruik ik voor wentelteefjes, tosti's, of croutons in salade.
    Gekookte aardappels die overblijven worden de volgende dag opgebakken.

    Onze avondmaaltijden zijn vooral gebaseerd op wat er in de aanbieding is. Zijn deze week de bloemkolen en sperziebonen in de aanbieding, dan eten we die. Zijn volgende week broccoli en wortels in de aanbieding, dan eten we die. Veel afspeuren van foldertjes, supermarktnieuwsbrieven etc loont bij ons. Nu is het wel zo dat wij op een drukke plek wonen met veel supermarkten op loop- of fietsafstand. Waar we boodschappen doen, hangt dus van de aanbiedingen af, maar er voor omrijden met de auto doen we niet (omdat je dan weer meer benzine- en eventueel parkeerkosten hebt).

    En zelf fruit of groente verbouwen loont natuurlijk. Zelf hebben we een kleine tuin waar braamstruiken staan, familieleden hebben grotere tuinen met zoveel pruimen-, peren- en appelbomen dat we hun meehelpen met het opmaken van de oogst, omdat ze vaak teveel fruit hebben om zelf te gebruiken. Wonen wij ooit groter, dan wil ik ook graag fruitbomen in de tuin.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Creme Brulee, lekker! Bedankt voor de tips en jouw verhaal, leuk om te horen!

      Verwijderen
  2. Hoi Annemieke!
    Leuke post! Jammer dat de mayo nog niet helemaal gelukt was. Dat staat hier nog op de to-do lijst. Wat doe ik met de ei-gelen. Goeie vraag.. Ik gebruik ze wel altijd ergens voor, maar ik kan het nu zo 1,2,3 niet bedenken. Ik denk gewoon door de cake of pannenkoeken of zo. (Stom zeg! Ik kan het echt even niet bedenken)
    Die broodpudding klinkt heerlijk, zoals jij het omschrijft. Lekker zoet. Ben benieuwd, die ga ik uitproberen als ik brood over heb. Wentelteefjes maken wij ook weleens.
    Onze kippen zijn dol op gekookte rijst. Dat verdwijnt dus meestal bij de kippen. Verder worden veel restjes gespaard, ik probeer 1x per week kliekjes dag te houden. Eigenlijk heel luxe, al die verschillende soorten eten :-) Beetje sla er bij of zo, heerlijk.
    Gisteren had ik een restant aardappels vermengd met vers gekookte aardappels voor een puree voor op een ovenschotel.
    Gaat het goed met je? Het moeder-zijn zal vast veel tijd vragen! Gaat het goed met jullie zoon?
    Fijne dag! Groetjes, Marike

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik weet het weer: Advocaat!! Ik heb pas een grote fles advocaat gemaakt van de ei-gelen. Recepten zijn goed te vinden via google. Errrg lekker!!

      Verwijderen
    2. Grappig he dat kippen zo dol zijn op rijst. Bedankt voor jouw reactie en alle tips en trucs. Met ons gaat het heel goed. Het bloggen staat niet op prioriteit nr. 1 maar komt pas na man, kind, boodschappen, huis, etc. Maar helemaal laten kan ik het zeker niet hoor, veel te leuk. Dank je wel voor je interesse. Groetjes!

      Verwijderen
  3. Wat fijn om weer wat van je te mogen lezen, ik miste je al!
    Ik lees juist graag je bezuinigingstips hoor! Ikzelf heb er niet zoveel vrees ik... Met een peuter en een kleuter om me heen ben ik blij als ik iets fatsoenlijks op tafel krijg wat iedereen ook nog eens lust...
    Gr Sannepan

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Tjah daar kan ik me ook wel wat bij voorstellen hoor. Koken met een peuter en kleuter erbij is misschien ook niet altijd het meest dankbaar :-) Maar misschien ook wel, als ze het lekker vinden. In ieder geval is het met je tijd en energie waarschijnlijk een stukje minder in die fase. Het gaat in de reacties nu vooral over boodschappen en eten bereiden en dat geeft niet. Het grappige van het boek is alleen dat mensen op de meest bijzondere manieren kunnen bezuinigen: ik heb dat met restjes etc, een ander misschien door postzegels te besparen door kaartjes zelf door de bus te gooien in je eigen woonplaats en al die gekke eigenaardigheden die mensen soms kunnen hebben maar waar ze zich meestal helemaal niet van bewust zijn :-) Groetjes!

      Verwijderen
  4. Eigeel kan je invriezen.... Je kan/moet er dan wel een snufje zout of suiker bijdoen afhankelijk van wat je er mee gaat doen... Eiwit kan ook ingevroren worden. Je kan ook altijd een extra ei toevoegen aan een omelet, koekjes, een hartige taart.... Succes met je overschot aan ei-gelen ;).
    Je kan misschien ook besparen door minder boodschappen te doen, wij doen dat 1 keer per maand, de groente en 't fruit doen we eens per 2 weken en iedere week halen we melk. Scheelt voor mij heel veel... En met wat ik heb, daar doe ik 't mee... Heb er ook een blog overgeschreven, die zou je als je wilt kunnen lezen. Groetjes

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hoi Ilse, heb je een link? Bedankt voor de tips. Groetjes, Annemieke

      Verwijderen
  5. Hoi Annemieke,

    Van mijn eigelen maak ik wel banketbakkersroom om bijvoorbeeld soezen mee te vullen. Moet wel eerlijk bekennen dat ik vaker eiwit overhoud dan eigeel maar ik kan zo gauw niet verzinnen waar ik eigeel verder voor gebruik.

    Ik ga nu veel bewuster met geld maar vooral ook met voedsel om dan tijdens mijn studententijd. Ik weeg nu de ingrediënten af zodat ik niet te veel kook. Verder bespreken mijn vriend en ik iedere zaterdag wat we door de week gaan eten zodat we alleen kopen wat we nodig hebben. Dit bevalt erg goed.

    En oh ja we eten ook weinig vlees en koken niet uit pakjes. Dat helpt ook.

    Groeten,

    Jildou

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dank je wel, weekplanning doen wij ook! En minder vlees probeer ik ook, de ene week lukt dit beter dan de andere week. Lekker zelf soezen maken, wil ik ook nog eens doen! Groetjes!

      Verwijderen
  6. O wat een heerlijk verhaal :-)
    Al je ONTDEKKINGSREIZEN door bezuinigingsland en niet willen verspillen.
    Het is allemaal zo herkenbaar :-)

    Weet je wat je ook kan doen met EIGEEL?

    Gewoon een lekkere APPELTAART bakken en het geel op de bovenkant smeren om die mooi te laten bruinen.
    Of op de bovenkant van koekjes smeren.
    Of...
    op zo'n heerlijke CALZONE,
    = een dubbelgeklapte PIZZA.
    Eenmaal EIGEEL erop gesmeerd kan je vervolgens PETERSELIE erop strooien.
    Die blijft dan zo fijn plakken :-)
    En je krijgt zo'n schitterende gouden gloed op je CALZONE.

    Soms staat er in recepten dat je een geklutst ei op koekjes of taarten moet smeren maar OFFICIEEL moet dat alleen EIGEEL zijn.
    Anders krijg je,
    in het slechtste geval,
    gestold EIWIT op je koekjes of taart :-(

    Nou lieve Annemieke,
    ik stop hoor.
    Anders wordt je nog moe van mijn schrijfsels :-)

    Ik vind het altijd weer zo fijn om hier te zijn!
    DANKJEWEL!

    LIEVE GROETEN, Suzanne

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Hoi Suzanne, volgens mij ben jij ook een kookwonder hoor, heerlijk om weer hier over calzone te lezen naasta lle recepten op je eigen blog. Ga je dit jaar nog zelf zuurkool maken? Met dat eigeel heb je helemaal gelijk en samen met de tip van Ilse van invriezen, kan ik ze gewoon per stuk met suiker invriezen voor appeltaart-glazuur! Of brood... Bedankt Ilse en Suzanne. En ik word er niet moe van hoor Suzanne, leuk dta je zo vaak de moeite neemt om op warme wijze te reageren! Groetjes!

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Herkenbaar om te lezen over het aan de ene kant bezuinigen en aan de andere kant het weer extra uitgeven..

    Mary Berry heeft ook een erg lekker recept voor broodpudding (google), een echte favoriet hier thuis.

    Heerlijk zo'n grote bieb in de stad. Ik moet het doen met een kleine dorpsbieb, maar heb gelukkig het reserveren van boeken ontdekt en zo kan ik boeken van omliggende dorpen krijgen.

    Leuke blog weer, groetjes marjolein

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Met eigeel kan je ook heerlijke banketbakkersroom of crème caramel maken! Of er zelfgebakken brood(jes) mee bestrijken...

    BeantwoordenVerwijderen

Your comments make me happy/ Uw of jouw reacties maken mij blij.