donderdag 11 oktober 2012

Een schuilplaats - A hiding place


De oorlog. Als ik dit woord als kind hoorde, dacht ik maar aan één oorlog, de Tweede Wereldoorlog. Helaas zijn er nadien zoveel meer oorlogen geweest. Maar deze oorlog komt nog steeds naar voren. Vandaag las ik in het nieuws dat mensen, na 70 jaar een onderduikplek ontdekten in hun huis. Achter een muur met behang bleek een sleutelgat te zitten. Daarachter was een bedstede met een oude jas en kranten.

The war. When I heard this word as a child, I thought only of one war, the Second World War. Unfortunately, there came many more wars. But this war is still coming forward. Today I read in the news that people, after 70 year, discovered a hiding place in their home. Behind a wall with wallpaper there was a keyhole. Behind it was a bedstead with an old coat and newspapers.



Afgelopen zondagochtend was er in onze kerk extra aandacht voor Israel. Ook daarin ging het over de oorlog. De dominee, die nog niet zo lang in deze stad woont, had onderzocht hoe het de Joden in onze stad is vergaan. We werden er verdrietig van. Zoveel gedeporteerd, zoveel afgeschreven. Daarna pakte hij een boek en sloeg het open. Er stonden hele kleine letters in. Dat moest, want er moesten 100 namen op een bladzijde kunnen. Want met 100 namen op een bladzijde had je al meer dan 1000 bladzijden nodig voor de meer dan 104.000 Nederlandse Joden die omkwamen.

Last Sunday there was some extra attention for Israel in our church. Also it was about the war. The pastor, who is not living in this city for so long now, had examined how it was for the Jews in our city. We were sad. So many deported, much depreciated. Then he picked up a book and opened it. There were very small letters. That was because there were 100 names on a page. Because with 100 names on a page you needed more than 1000 pages for the more than 104,000 Dutch Jews who perished.


 De dominee vertelde hoe hij aan het boek kwam. Uit de bak met 'afgeschreven boeken' van de bibliotheek. Een ongemakkelijk geschuivel en onderdrukt, boos gemompel klonk uit de gemeente. Voor de tweede keer werden deze namen afgeschreven. Ik ben zo blij dat de dominee het boek heeft gered en een paar namen heeft opgezocht en voorgelezen en het boek op een eervolle plek, opengeslagen, voor in de kerk een plaats heeft gegeven! Mijn man zei op weg naar huis nog dat de Duitsers de Joden hun identiteit af wilden nemen, naamloos maken door hun een nummer te geven. En bijna waren hun namen weer weggemoffeld. Maar zondag zijn hun namen weer naar voren gebracht, voor Gods ogen en de gemeente. We vergeten ze niet!

The pastor told how he came to own the book. Out of the box with 'depreciated books' of the library. An uncomfortable feeling and oppressed, angry murmurs sounded from the church. For the second time these names were written off. I am so glad that the minister has saved the book and searched for a few names  and read them aloud, and that the book was placed on an honourable place, open, for  God and the community! On our way home my husband said  that even the Germans wanted to take away the identity of the Jews, make them nameless through a number. And their names were almost obscured again in our town. But Sundays their names were put forward, before the eyes of God and the church. We will not forget them!


Interieur Joodse synagoge in mijn woonplaats (1935)
Interior Jewish synagogue in my hometown (1935)

Met het nieuwsberichtje moest ik dus opeens weer aan zondag denken en wilde ik dit met jullie delen. Ik ben iemand die geniet van contacten met mensen uit andere culturen, zoals de Marokkaanse of Pakistaanse cultuur. Maar helaas is er weinig kans op dagelijks contact met Joodse mensen hier in Nederland, omdat er nog maar zo weinig zijn overgebleven. Maar dat ze er niet meer (zoveel) zijn, moet niet betekenen dat ze uit ons hart moeten verdwijnen! Ja, ik heb weer veel geleerd deze zondag.

With the newsmessage I had to think suddenly on Sunday and I wanted to share this with you. I am someone who enjoys contact with people from other cultures, such as the Moroccan or Pakistani culture. But unfortunately there is little chance of daily contact with Jewish people here in the Netherlands, because there are so few remain. However they are not (much) present here any more, it should not mean that they should disappear from our hearts! Yes, I've learned a lot this Sunday.


Een Joods gezin in een park. Helaas is dit geen plaatje dat we in Nederland nog veel zien. Deze foto komt dan ook uit Amerika.
A Jewish family in a park. Unfortunately, this is not a picture that we see in the Netherlands much. This picture is from America.

 Het zette me ook aan het denken hoe anders wij hier in Nederland op de oorlog terugkijken dan bijvoorbeeld in Engeland of Amerika. Ik ben de serie 'Wartime Farm' aan het kijken van de BBC. Het is op TV te zien op een door de weekse avond (BBC1) maar ook op youtube.
 
It got me thinking how different we are looking back on the war here in the Netherlands beyond example in England or America. I am  watching the series 'Wartime Farm' of the BBC. It's on TV on a week-night (BBC1), but also on youtube.





In Engeland was vooral veel van de strijd te zien, de gewapende strijd maar ook de strijd op het land: om het volk van voedsel te voorzien. Op een eiland is dat natuurlijk van groot belang. Uiteraard wisten ze in de oorlog nog niet dat er geen bezetting zou komen, maar na de oorlog wordt er volgens mij vooral teruggekeken als winnaar. In ons land ligt dat heel anders. Nederland heeft de strijd niet gewonnen, we zijn bevrijd. We hadden wel verzet, maar er was ook ontstellend veel passiviteit wat het gemakkelijker maakte voor de vijand om ongeveer 75 % van de Joden in Nederland te vermoorden, terwijl dat in Belgie bijvoorbeeld 40 % was. Schuldgevoel en afkeer spelen volgens mij een veel grotere rol in ons terugkijken. En een buitengewoon grote aandacht voor de mensen die wel heldhaftig waren, zie alle romans over het verzet.

In England there was a lot of battlethe armed fight but also the fight on land, to feed the people. On an island that is of course of great importance. Of course they did not know that the war was not coming into England and that there would not come an occupation, but after the war, in my opinion, many looked back as the winner. In our country that is very different. The Netherlands did not win the battle, we are liberated. We had resistant forces, but there was also much appalling passivity which made it easier for the enemy to murder about 75% of the Jews in the Netherlands, while in Belgium that was for example 40%. Guilt and aversion play- in my opinion- a much larger role in our looking back. And an extraordinary attention to the people who were heroic, see all the novels about the resistance.


 


Desondanks of misschien wel juist daarom vind ik het goed om de oorlog ook eens door andere ogen te bekijken via Wartime Farm en meer fictief door de serie Land Girls. Het geeft een ander beeld. In alle landen is zoveel geleden, maar op zoveel andere manieren. Het lijkt wel of het beste en slechtste in mensen naar boven kwam. Al kijkend naar Wartime Farm, is de valkuil dat de oorlog haast gezellig, romantisch lijkt. Gelukkig maakt historicus Ruth Goodman af en toe reflecterende opmerkingen die alles in perspectief zetten. " We kunnen niet spelen met de herinneringen van mensen die nog in leven zijn. Tegenover hen hebben we een plicht om het goed en waarheidsgetrouw te doen."en "Wij weten nu dat er geen bezetting kwam. Maar dat wisten de mensen toen nog niet. De boeren die werden getraind voor een soort guerilla-oorlog wisten dat ze niet alleen gedood zouden worden als de vijand zou invallen, maar ook dat hen waarschijnlijk marteling te wachten stond!"  Ruth en de twee heren verbleven een heel jaar op de boerderij. Ik ben benieuwd hoe de andere afleveringen verlopen!

Despite this, or perhaps this is because why I want to keep looking at the war also through different eyes, this by looking at the serie of Wartime Farm and more fictional series like Land Girls. It gives a different picture. In all countries there was much suffering, but in so many other ways. It seems like the best and the worst in people showed up. Already looking at Wartime Farm, the trap  is to see the war almost as cozy, romantic. Fortunately, historian Ruth Goodman occasionally gives some very  reflective comments that  places everything in perspective. "We can not play with the memories of people who are still alive. We have a duty to do this well and faithfully." And "We now know that there was no occupation. But the people did not now that then . The farmers who were trained for a kind of guerilla war knew they would not only be slain if the enemy would raid, but also that they probably awaited torture! " Ruth and the two men spent a whole year on the farm. I wonder how the other episodes are!

4 opmerkingen:

  1. Goed om te lezen. Ik heb thuis erg veel oorlogsverhalen gehoord. Niet leuk.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Wat een mooi stukje weer, Annemieke. Bijzonder dat de dominee de namen heeft voorgelezen, erg indrukwekkend lijkt me. Ben je weleens in het Joods Historisch Museum geweest? Ook heel indrukwekkend hoor.

    Mijn opa heeft in de tweede wereldoorlog in een kamp gezeten en daar een dagboek van bijgehouden en tekeningen gemaakt (onder andere van medegevangenen met naam en toenaam). Hij is op een hele bijzondere en wonderlijke wijze gered uit een kamp in Duitsland en heeft het dus overleefd.

    Wat er gebeurd is in die oorlog mogen we nooit vergeten!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Ik ken de oorlogsverhalen van mijn opa's en oma's, wij wonen hier op de veluwe en dus hadden zij het behoorlijk goed in die tijd op de boerderij. Ze vertelden over kleine kinderen die uitgehongerd op pad waren gestuurd om eten te krijgen, hartverscheurend! Wat ze konden missen hebben ze gegeven. Maar evengoed was er angst, wie kon je vertrouwen en wie niet? Misschien ken je het verhaal over Putten? Dat dorpje waar alle mannen mee werden gevoerd als vergeldingsactie? Nou, daar woonden ze dus.... Zovelen zijn er niet teruggekomen, als je de oude kerk binnenkomt hangt er een groot (helaas) bord waarop al hun namen staan. Afschuwelijk....
    Hier zie je ook bijna geen joodse gezinnen, jammer want vind ze zo intrigerend op de een of andere manier. Die prachtige gewoonten en gebruiken, zou ze zoveel willen vragen.
    Ik ga binnenkort eens die series bekijken waar je over schreef. Groetjes Sannepan

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Goed om deze verhalen te blijven herhalen. Bedankt voor jullie reacties!

    BeantwoordenVerwijderen

Your comments make me happy/ Uw of jouw reacties maken mij blij.